Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1931-1940

Luchtfoto

Op onderstaande luchtfoto is Betondorp te zien vermoedelijk in de jaren dertig van de twintigste eeuw. De foto stond op een ansichtkaart.

Categorieën
Nieuws Nieuws en interviews

Componiste in de bezemkast

Dit weekend was het Open Monumentendag en had ik een spannend bezoek aan het driescholencomplex aan het Zuivelplein, dat deze keer op het programma stond. Meest bijzondere onderdeel was wel dat van de Betondorpse componiste in de bezemkast. Dat zit als volgt. Op de eerste verdieping van het voormalig scholencomplex is een bezemkast, en deze bezemkast wordt gebruikt door songwriter en producer Lieke Heusinkveld, ook wel bekend onder haar artiestennaam La Loye. Het werd me niet helemaal duidelijk waarom La Loye in een bezemkast zat – ze was zelf niet aanwezig of anders gezegd de deur van de bezemkast leek ferm gesloten – maar aangezien zij, zo las ik ergens op het internet, niet de gebaande wegen van het menselijk bewustzijn verkent, maar langs de spannende olifantpaadjes dwaalt, langs donkere wildgroei en ook langs wonderschone open vlaktes, leek het me een goed idee eens een link op te zoeken naar muziek van dit voor mij eerder onbekend Betondorps talent (ik vind dat we als dusdanig voor het dorp mogen claimen) en wat ik vond was dit:

Ik hoop daarom van harte deze componiste in de bezemkast nog een keer ‘live’ te mogen tegenkomen, wanneer zij als het ware de kast uit komt. Nu voor mij mysterieus Betondorps talent.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1924-1930

Betondorp in Opgang

Onderstaand artikel namen wij over uit het digitale krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Het komt uit het tijdschrift Opgang.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1924-1930

Montessori-onderwijs

Uit De proletarische vrouw; blad voor arbeidsters en arbeidsvrouwen, 1 januari 1925

Motessori-onderwijs

Vrijdag 13 Nov. en vrijdag 27 Nov. lezing over Montessori-leermiddelen door leidster Gem. Montessorischool. Aanvang 8 uur in de school aan Onderlangs, Betondorp, Amsterdam.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1924-1930

Boefje gepakt

Op 23 maart 1926 wordt onder schooltijd een 8-jarige jongen afkomstig uit Betondorp door de politie opgepakt. De jongen heeft een onbeheerd rijwiel gestolen bij een woning aan de Ringdijk gestolen en dit voor twee kwartjes te koop aangeboden aan voorbijgangers. Dit trekt de aandacht van de politie. De jongen heeft het rijwiel inmiddels ergens weggegooid, maar wordt meegenomen naar het bureau en zal zich voor de kinderrechter moeten verantwoorden. Hoe dit verhaal afliep wisten wij helaas niet te achterhalen.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1924-1930

De gevaarlijke Middenweg

Uit de Nieuwe Haarlemsche Courant van 20 november 1926

De gevaarlijke Middenweg

De bewonerscommissie “Watergraafsmeer” van de Algemeene Woningbouwvereeniging en de bewonerscommissie “Watergraafsmeer” van de woningbouwvereeniging “Eigen Haard”, alsmede het bestuur van de Vereeniging van huurders van gemeentewoningen “Het Betondorp”, hebben aan den gemeenteraad een adres verzonden, waarin zij de aandacht vestigen op den slechten toestand waarin de Middenweg verkeert, een toestand, die steeds slechter wordt. Naast de talrijke voetgangers zijn dagelijks honderden wielrijders, die wegens de slechte verbinding met de stad wel gedwongen zijn van het rijwiel gebruik te maken, aan gevaren blootgesteld. Gelukkig hebben zich nog geen ernstige ongevallen voorgedaan, doch de vrees is gegrond, dat zij in den winter onvermijdelijk zullen zijn. Men is er reeds toe overgegaan het rijwielpad (tusschen Hartveldsche brug en Kruislaan) op te heffen, om het rijden in twee richtingen op dit smalle pad tegen te gaan. Nochtans is hiermede geenerlei verbetering ingetreden, omdat nu de wielrijders, die naar de stad gaan, genoodzaakt zijn op de baan van de Gooische Stoomtram te rijden. Wanneer deze tram nadert, is de situatie hoogst precair en zijn de gevallen waarin men tusschen tram en voortsuizende auto’s rijdt geen zeldzaamheid. Ook de slechte bestrating van genoemde baan, niet slechter en niet beter trouwens dat die van den gehelen Middenweg, werkt er toe mede het gevaar te vergrooten. Bovendien ontbreekt juist aan die zijde van den weg de verlichting geheel (terwijl zij aan de andere zijde onvoldoende is). Het behoeft geen betoog, dat verbetering hier een dringende noodzakelijkheid is, die door de duizenden inwoners van het Tuindorp Watergraafsmeer met groot verlangen tegemoet wordt gezien.

De besturen van genoemde vereenigingen zien slechts verbetering in verbreeding van den weg en asphalteering, doch in afwachting hiervan stellen zij enkel voorlopige verbeteringsmaatregelen voor, zooals herbestrating, betere verlichting, het aanleggen van een voetpad langs de N.L.-begraafplaats en het invoeren van een maximumsnelheid.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1931-1940

Engels bombardement

Op vrijdagochtend 23 augustus 1940 verschijnt er een Engels vliegtuig boven de stad dat, ondanks beschietingen door het luchtafweergeschut, bommen weet te werpen. De schade is beperkt. Op het stationsplein worden 15 personen lichtgewond door granaatscherven. Ook Betondorp wordt getroffen. De enige schade daar is het sneuvelen van een winkelruit.

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1951-1960

“Steunt geen communisten”

In de socialistische krant Vrije Volk van zaterdag 18 april 1953 staat een merkwaardig artikel, bedoeld voor de lezers van de Meerpost, die in die tijd ook in Betondorp wordt verspreid. We nemen het artikel, dat treffend de koude-oorslogssfeer tussen socialisten en communisten in die tijd belicht voor de aardigheid even helemaal over.

Volkshulpcomité bezig in Betondorp

In het in Watergraafsmeer verspreide buurtblad de Meerpost komt een door “het bestuur van het Volkscomité in Betondorp” ondertekende oproep voor, waarin W.M. Sinke, secretaris, en M. Klok, penningmeester opwekken het comité te steunen, omdat het besloten heeft het dorpje Serooskerke op Schouwen te adopteren en er schoonmaakartikelen heen te zenden. Men heeft zich daartoe in verbinding gesteld met het “Landelijk Volkshulpcomité”

Welnu, het Landelijk Volkshulpcomité is een communistische onderneming.

Wanneer dus, zoals het stuk in de Meerpost vermeldt, “binnenkort zich diverse personen bij u vervoegen om uw bijdrage in ontvangst te nemen,” dan weet men, als men geeft, aan wie men het doet en voor wie men propaganda maakt. Al staat dat er dan in de Meerpost niet bij!

Heel Amsterdam is op dat moment bezig geld in te zamelen voor de slachtoffers van de Watersnoodramp. Behalve de CPN is dat in Betondorp bijvoorbeeld de Zangvereniging Oost, die in het Meerhuis een gratis benefietconcert geeft voor de slachtoffers. Heel bijzonder is de actie van de Watergraafsmeerschool op het Huismanshof 11-13. De kinderen van de school hebben besloten van de zomer twee glaasjes ranja minder te drinken. De zo gewonnen 20 cent per leerling levert een prachtbedrag van 250 gulden op!

De actie hierboven van de P.v.d.A.-krant tegen de C.P.N. kan er ook mee te maken hebben dat C.P.N. Betondorp een van de eerste clubs is die met een geldinzameling beginnen. Zij doen dat al op 2 februari 1953 in het Wijkcentrum Betondorp. Een kwestie van kinnesinne dus…

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1931-1940

De Betondorpers hoeven niet begraven te worden

Mopje uit de jaren dertig:

“De Betondorpers hoeven niet begraven te worden, want ze kunnen dat korte endje wel even lopen.” (Uit: Amsterdam zooals het leeft en werkt, 1933)

Categorieën
Geschiedenis Geschiedenis 1931-1940

De Ghandi van Betondorp

“Weidt mijne beeren en koebeesten,” zo spreekt de Ghandi van Betondorp, in plaats van “Weidt mijne schapen”. Chauffeur Frederik van Beerenberg, is 36 jaar, gehuwd, woont in Betondorp en meent dat hij een tweede Christus is, en zijn vrouw Maria. Tevergeefs tracht hij zich bij verschillende paters op de preekstoel te dringen. Ook voelt hij zich gedrongen een offer te brengen. Daarom tracht hij een van zijn jongste kinderen het raam uit te werpen. Dit leidt tot een gedwongen opname in augustus 1934.

Bij opname spreekt Frederik, die een streng Lutherse achtergrond heeft maar in 1918 vanwege zijn huwelijk katholiek geworden is, langzaam en plechtstatig. “Mijn Vader geeft mij dit alles in.” Zijn vrouw meent hij van de duivel verlost te hebben en hij heeft wonderen gedaan. De verdenking van de buren dat hij zijn kind uit het raam wilde werpen ziet hij als ongegrond. Frederiks woord is liefde. Hij is van de Vader en communist, maar niet zoals men dat in Rusland is. En vegetariër. Sinds een week heeft hij met het katholieke geloof gebroken.

Na meerdere gesprekken tekent zich een dramatische geschiedenis af. De vrouw van Frederik Beerenburg kan al lang niet meer tegen diens gedrag en probeert zich enige dagen voor opname van Frederik met haar kind te verdrinken. Nadat zij daarin verhinderd is, tracht ze wat later uit het raam te springen. In de loop van de daaropvolgende nacht krijgt Frederik definitief het inzicht dat hij Christus is en zijn vrouw Maria. In het ochtendgloren dwingt hij zijn vrouw naar de kerk te gaan. Ook zij wordt nu voor een korte tijd in de kliniek opgenomen.

Na enige tijd verdwijnen Frederiks waandenkbeelden en mag hij weer naar huis. Vrijwel direct start hij weer met preken en profeteren. Zijn vrouw hoeft nu niet meer voor hem te knielen. Wel zegent hij haar regelmatig. Werken gaat Frederik niet meer doen. Dat past een profeet niet. Een en ander leidt tot een heropname binnen een week en de maand daarop het vervoer naar een krankzinnigengesticht. Hier verblijft hij enige maanden en weet een definitieve genezing te veinzen.

Thuisgekomen laat Frederik een baard staan, voert met iedereen diepzinnige gesprekken en toont hij zich een bestrijder van het katholicisme. Hij weet enige tijd aan het werk te blijven, maar verliest dat toch weer. Inmiddels ontwikkelt Frederik de gewoonte in Betondorp in zijn ondergoed de straat op te gaan, waarmee hij zich de bijnaam de Ghandi van Betondorp verwerft. De Ghandi van Betondorp trekt nu ook naar de Amsterdamse Dam, om daar in wit ondergoed, omhuld door een wit gewaad, de armoede van het kapitalisme aan de kaak te stellen. Deze laatste actie leidt tot een hernieuwde opname, waarin hij ontkent dat hij zijn baard heeft laten groeien. God heeft zijn baard laten groeien. Hij wil zich niet langer in dienst van de wereld van het Geld stellen, maar hij weigert ook zich in de grote vuilnisbak van Maatschappelijke Steun te worden geworpen. Aansluitend gaat Frederik tot voedselweigering over.

Na enige dagen komt Frederik tot het inzicht dat hij zich onbehoorlijk gedragen heeft. Hij herstart het tot zich nemen van voedsel en belooft plechtig dat hij zijn kinderen weer naar school zal zenden. Zijn vrouw is veel te goed voor hem. Hij heeft alles verkeerd begrepen en betuigt zijn diepe spijt. Aansluitend kan Frederik daarom op 10 december 1936 weer naar huis. Hij weet zich voor zover bekend verder binnen de lijnen van het maatschappelijk betamelijke te houden, in ieder geval tot 1940; het jaar waarin het boek Over de klinische waarde van het begrip degeneratiepsychosen van P.A.F. van der Spek uitkomt en waarin dit verhaal, in sterk uitgebreide vorm, staat te lezen.

Dat voorlopig wat betreft de Ghandi van Betondorp.